Accuracy Class งานวงรอบ: เลือกชั้นความถูกต้องแบบไหนให้เหมาะกับงาน

Last updated: 19 พ.ย. 2569  |  6 จำนวนผู้เข้าชม  | 

ค่าความคลาดเคลื่อนและ Accuracy Class ของงานวงรอบด้วยกล้อง Total Station

คำว่าวงรอบชั้นสาม หรือวงรอบชั้นสอง ปรากฏในสเปกงานสำรวจบ่อยมาก แต่ทีมหน้างานจำนวนไม่น้อยรู้เพียงว่าชั้นสูงกว่าแปลว่าต้องแม่นกว่า โดยไม่รู้ว่าแม่นกว่ากันเท่าใด ต้องใช้กล้องแบบไหน และต้องวัดกี่ชุด ผลคือบางงานวัดละเอียดเกินจำเป็นจนเสียเวลา บางงานวัดหยาบเกินจนตรวจรับไม่ผ่าน

ชั้นความถูกต้อง (Accuracy Class) ของงานวงรอบ (Traverse) เป็นภาษากลางที่ใช้บอกว่าวงรอบนั้นเชื่อถือได้ระดับใด เกณฑ์ที่ใช้อ้างอิงกันแพร่หลายมาจากข้อกำหนดของ FGCS ซึ่งแบ่งงานออกเป็นชั้นหนึ่ง ชั้นสอง และชั้นสาม โดยชั้นสองและชั้นสามแยกย่อยเป็น Class I และ Class II

1. ความถูกต้องสัมพัทธ์คืออะไร

หัวใจของการแบ่งชั้นคือความถูกต้องสัมพัทธ์ (Relative Accuracy) ซึ่งคิดจากความคลาดปิดเชิงเส้นเทียบกับความยาววงรอบทั้งหมด

fL = √(fE² + fN²) และ ความถูกต้องสัมพัทธ์ = 1 : (ΣD ÷ fL)

เมื่อ fE และ fN คือความคลาดปิดทางตะวันออกและทางเหนือ และ ΣD คือความยาววงรอบรวม ถ้าวงรอบยาว 2,000 ม. ปิดคลาด 0.10 ม. จะได้ 1 : 20,000 ตัวเลขยิ่งมาก ความถูกต้องยิ่งสูง

อีกเกณฑ์ที่ต้องผ่านคู่กันคือความคลาดปิดเชิงมุม (Angular Misclosure) ซึ่งเขียนในรูป k × √N ฟิลิปดา เมื่อ N คือจำนวนสถานีในวงรอบ เกณฑ์เชิงมุมช่วยจับปัญหาการวัดมุมได้ก่อนจะไปคำนวณพิกัด

2. เปรียบเทียบเกณฑ์ของแต่ละชั้น

ข้อกำหนดงานวงรอบของ FGCS กำหนดเกณฑ์หลักไว้ดังนี้

  • ชั้นหนึ่ง (First Order): ความถูกต้องสัมพัทธ์ 1 : 100,000 และความคลาดปิดเชิงมุม 1.7″√N
  • ชั้นสอง Class I: 1 : 50,000 และ 3″√N
  • ชั้นสอง Class II: 1 : 20,000 และ 4.5″√N
  • ชั้นสาม Class I: 1 : 10,000 และ 10″√N
  • ชั้นสาม Class II: 1 : 5,000 และ 12″√N

เมื่อแปลงเป็นตัวเลขที่จับต้องได้ วงรอบยาว 1,500 ม. ชั้นสาม Class II ยอมให้ปิดคลาดได้ราว 30 ซม. ชั้นสาม Class I ราว 15 ซม. ส่วนชั้นสอง Class II เหลือราว 7.5 ซม. และถ้าวงรอบนั้นมี 9 สถานี เกณฑ์เชิงมุมชั้นสาม Class I จะเท่ากับ 10″ × √9 = 30″ ขณะที่ชั้นสอง Class II เหลือเพียง 13.5″

3. เลือกชั้นงานให้ตรงกับลักษณะโครงการ

ชั้นสูงไม่ได้ดีกว่าเสมอไป ชั้นที่เหมาะคือชั้นที่ทำให้งานปลายทางคลาดน้อยกว่าเกณฑ์ที่งานนั้นยอมรับได้ ในทางปฏิบัติ ทีมสำรวจมักเลือกดังนี้

  • ชั้นสาม Class II: หมุดสำหรับงานเก็บรายละเอียดและงานแผนที่ภูมิประเทศ ที่ความคลาดระดับเซนติเมตรไม่กระทบผลงาน
  • ชั้นสาม Class I: หมุดควบคุมงานก่อสร้างอาคาร ถนน และหมู่บ้านจัดสรร ซึ่งเป็นชั้นที่ใช้บ่อยที่สุดในงานก่อสร้างทั่วไป
  • ชั้นสอง Class II ขึ้นไป: หมุดควบคุมหลักของโครงการขนาดใหญ่ งานสะพาน งานอุโมงค์ และงานที่ต้องต่อเชื่อมหลายสัญญาเข้าด้วยกัน

เกณฑ์ข้างต้นเป็นแนวทางทั่วไป ถ้าสเปกโครงการกำหนดชั้นงานไว้แล้ว ให้ยึดตามสเปกเป็นหลัก และควรตกลงกับผู้ควบคุมงานให้ชัดก่อนเริ่มว่าจะใช้เกณฑ์ใดตรวจรับ

4. ชั้นงานกับกล้องและวิธีวัด

ชั้นงานที่สูงขึ้นไม่ได้หมายถึงแค่กล้องที่แม่นขึ้น แต่หมายถึงวิธีวัดที่เข้มขึ้นด้วย ชั้นสามโดยทั่วไปทำได้ด้วยกล้อง 2″–5″ วัดมุมสองหน้ากล้องอย่างน้อยหนึ่งถึงสองชุด และใช้ขาตั้งปริซึมที่หมุดเล็งหลังกับเล็งหน้า ส่วนชั้นสองต้องใช้กล้องราว 1″–2″ วัดหลายชุด ใช้การตั้งศูนย์บังคับ (Forced Centering) เพื่อลดความคลาดการตั้งศูนย์ และต้องตั้งค่าแก้บรรยากาศจากอุณหภูมิและความกดอากาศที่วัดจริง

ความคลาดการตั้งศูนย์มีผลมากกับวงรอบที่ช่วงสั้น ถ้าตั้งศูนย์คลาด 2 มม. ในช่วงยาว 50 ม. มุมจะคลาดได้ราว 2 ÷ 50,000 × 206,265 ≈ 8″ ซึ่งมากกว่าค่า k ของชั้นสอง Class II ที่ 4.5″ เสียอีก วงรอบชั้นสูงจึงควรหลีกเลี่ยงช่วงสั้น

ฝั่งการวัดระยะก็มีรายละเอียดที่ต่างกันตามชั้นงาน ค่าแก้บรรยากาศที่ผิดไป 1 °C ทำให้ระยะคลาดราว 1 ppm และความกดอากาศที่ผิดราว 3–4 hPa ก็ให้ผลใกล้เคียงกัน ถ้าใช้ค่าตั้งต้นในกล้องตลอดวันทั้งที่อุณหภูมิหน้างานต่างไป 10 °C ช่วงยาว 1 กม. จะคลาดราว 10 มม. ซึ่งยังพอรับได้ในชั้นสาม แต่กินเกณฑ์ของชั้นสองไปมาก

5. ต้นทุนและเวลาของแต่ละชั้น

การขยับจากชั้นสามขึ้นชั้นสองมักทำให้เวลาภาคสนามเพิ่มขึ้นชัดเจน จากจำนวนชุดการวัดที่มากขึ้น การตั้งศูนย์บังคับ และการวัดซ้ำเมื่อผลไม่ผ่าน ทางที่คุ้มที่สุดคือแยกโครงข่ายเป็นสองระดับ ใช้วงรอบชั้นสูงเฉพาะหมุดหลักไม่กี่หมุด แล้วขยายหมุดย่อยด้วยวงรอบชั้นสามที่ผูกเข้ากับหมุดหลัก ตัวอย่างเช่น โครงการถนนยาวหลายกิโลเมตรอาจวางหมุดหลักชั้นสองทุกระยะราว 1–2 กม. แล้ววางหมุดก่อสร้างชั้นสามระหว่างหมุดหลัก วิธีนี้คุมความคลาดสะสมตลอดแนวได้ โดยไม่ต้องวัดทุกหมุดด้วยวิธีของชั้นสอง

Tolerance/Spec: กล้อง Total Station จากผู้ผลิตหลักมีความแม่นยำวัดมุมราว 1″–5″ และวัดระยะโหมดปริซึมราว ±(1.5–2 มม. + 2 ppm) กล้องจะให้ผลตามสเปกได้ก็ต่อเมื่อค่าความคลาดแนวเล็งและแกนต่าง ๆ ได้รับการตรวจและปรับแก้ตามรอบ

★ สรุปและคำแนะนำเชิงเทคนิค

  • ชั้นงานวัดจากความถูกต้องสัมพัทธ์ 1 : (ΣD ÷ fL) คู่กับความคลาดปิดเชิงมุม k × √N
  • FGCS ชั้นสาม Class II 1 : 5,000 ไล่ขึ้นไปจนชั้นหนึ่ง 1 : 100,000
  • งานก่อสร้างทั่วไปใช้ชั้นสาม Class I ส่วนหมุดหลักโครงการใหญ่ใช้ชั้นสองขึ้นไป
  • ชั้นสูงต้องการทั้งกล้องที่แม่นกว่า การตั้งศูนย์บังคับ และจำนวนชุดการวัดที่มากขึ้น
  • แยกโครงข่ายเป็นหมุดหลักชั้นสูงกับหมุดย่อยชั้นสามเพื่อคุมเวลาและต้นทุน

วงรอบจะผ่านเกณฑ์ชั้นที่ต้องการได้ กล้องต้องมีค่าความคลาดอยู่ในสเปกก่อนออกงาน P1 Instrument มีบริการตรวจและสอบเทียบกล้อง Total Station ทั้งความคลาดเชิงมุมและระยะ พร้อมรายงานผลให้ใช้ประกอบการส่งงาน ติดต่อได้ตามช่องทางด้านล่าง

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
◆ บริษัท พี นัมเบอร์วัน อินสตรูเม้นท์ จำกัด (สำนักงานใหญ่)
➤ Location: https://goo.gl/maps/von9G42Nmxz5pN9k6
⌂ 334/11 หมู่ 5 ต.แพรกษา อ.เมือง
จ.สมุทรปราการ 10280
⏰ เปิดบริการ จ.-ศ. 8.30-17.30 น.
⚙ บริการ: จำหน่าย · เช่า · ซ่อม · สอบเทียบ
☎ 02-181-6844
◎ LINE: @998-P1
✉ CO@pnumber.one
◉ https://www.p1instrument.co.th/
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

#ศูนย์รวมกล้องสำรวจราคาถูก #กล้องสำรวจมือสอง #กล้องTotalStation #กล้องระดับ #กล้องวัดมุม #บริการเช่ากล้องสำรวจ #ซ่อมกล้องสำรวจ #สอบเทียบกล้องสำรวจ #P1Instrument #พีนัมเบอร์วันอินสตรูเม้นท์ #งานวงรอบ #ชั้นความถูกต้อง #กล้องTotalStation #สอบเทียบกล้อง

เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว  และ  นโยบายคุกกี้