การวางระบบระบายน้ำด้วยกล้อง Total Station

การวางระบบระบายน้ำ: เทคนิคการคุม Slope หน้างานด้วยกล้อง Total Station
ในงานก่อสร้างระบบระบายน้ำ ปัญหาใหญ่ที่ช่างสำรวจมักจะเจอบ่อยๆ คือ น้ำไหลย้อนกลับ หรือน้ำขังเป็นแอ่งอยู่กลางแนวท่อ ซึ่งสาเหตุหลักมาจากระดับความลาดเอียง (Slope) เพี้ยนไปจากแบบ แม้ว่าหลายคนจะคุ้นเคยกับการใช้กล้องระดับ (Auto Level) แต่เมื่อเจอหน้างานที่ระยะทางไกล มีส่วนโค้ง หรือพื้นที่จำกัด การนำกล้อง Total Station มาใช้ จะช่วยให้ทำงานได้จบไว รวดเร็ว และจบงานได้ในคนเดียว

ทำไมช่างสำรวจยุคใหม่ถึงเลือกใช้ Total Station คุมสโลป?
กล้องระดับทั่วไปจะมองเห็นแค่ความสูงต่ำในแนวตั้ง ทำให้เวลาเราจะเช็คสโลปท่อ ช่างต้องคอยเดินสายสายวัดระยะบนพื้นควบคู่ไปด้วย แต่สำหรับ Total Station เครื่องเดียวสามารถจับได้ทั้ง "ตำแหน่งท่อ (แนวราบ)" และ "ระดับความสูง (แนวดิ่ง)" พร้อมกันในตอนที่ยิงเป้าครั้งเดียว ทำให้เราเช็คได้ทันทีว่าท่อท่อนนั้นวางถูกตำแหน่งและได้ระดับลาดเอียงที่ถูกต้องหรือไม่ โดยไม่ต้องเสียเวลาสลับเครื่องมือไปมา

ขั้นตอนการปฏิบัติงานคุม Slope ท่อระบายน้ำ
การวางท่อระบายน้ำให้ได้สโลปที่สมบูรณ์แบบโดยใช้กล้อง Total Station มีขั้นตอนหลักๆ ที่หน้างานนิยมใช้ดังนี้ครับ:

การตั้งกล้องตรวจสอบหมุดหลัก (Setup & Check)
เริ่มแรกต้องตั้งกล้องในจุดที่มองเห็นแนวท่อได้เคลียร์ที่สุด และยิงเช็คกับหมุดควบคุม (Control Point) หน้างานก่อนเสมอ เพื่อรีเช็คว่าค่าพิกัดและความสูงของกล้องแม่นยำร้อยเปอร์เซ็นต์ก่อนเริ่มวางท่อ

การเช็คระดับดินขุดและชั้นทรายรองพื้น (Bedding Check)
ก่อนจะยกท่อลงวาง ช่างสำรวจต้องให้คนถือเป้าปริซึมเดินไล่เช็คระดับก้นร่องดินที่ขุด และชั้นทรายที่เทรองพื้นก่อน โดยใช้ตัวกล้องยิงเช็คระดับความสูงไล่ไปตามแนว หากจุดไหนสูงไปหรือต่ำไปให้สั่งปรับแต่งทันที เพราะถ้าฐานรากไม่ได้สโลปที่ถูกต้อง เมื่อวางท่อคอนกรีตที่มีน้ำหนักมากลงไป ท่อจะทรุดตัวและสโลปจะเสียทันที

การคุมระดับตอนวางท่อจริง (Pipe Alignment)
เมื่อยกท่อลงวาง ให้คนถือเป้าทำการเช็คระดับที่ "ท้องท่อด้านใน" เสมอ (ไม่แนะนำให้เช็คหลังท่อ เพราะความหนาของผิวคอนกรีตแต่ละท่อนอาจไม่เท่ากันเป๊ะๆ) จากนั้นให้กล้องยิงตรวจสอบดูว่าระดับความสูงตรงนั้น ได้ความลาดเอียงตามที่แบบกำหนดไว้หรือไม่ ก่อนที่จะให้ทีมช่างทำการเทปูนเชื่อมรอยต่อท่อ

ทริคเด็ดหน้างาน: คุมสโลปท่อให้ผ่านฉลุยในรอบเดียว

ใช้โหมดไม่ใช้เป้า (Non-Prism) ในการรีเช็ค:
หลังจากวางท่อและกลบดินบางส่วนแล้ว ให้ใช้โหมดเลเซอร์ยิงตรงของกล้อง (ไม่ต้องใช้คนถือเป้า) ยิงเข้าไปที่ปากท่อหรือท้องท่อแต่ละท่อนเพื่อตรวจทานอีกครั้ง วิธีนี้จะช่วยให้เราเช็คได้ว่าในระหว่างที่รถแม็คโครหรือคนงานกำลังกลบดิน ดินลบไปกระแทกจนท่อเคลื่อนหรือทรุดตัวลงไปจากเดิมหรือไม่

การใช้โปรแกรม MLM (Missing Line) ในตัวกล้อง:
กล้อง Total Station ส่วนใหญ่จะมีโปรแกรมคำนวณความต่างอัจฉริยะติดมากับเครื่องอยู่แล้ว ช่างสำรวจสามารถใช้ฟังก์ชันนี้ยิงจุดเริ่มต้นของท่อ และยิงจุดปลายท่อ จากนั้นตัวเครื่องจะคำนวณออกมาให้เห็นบนหน้าจอทันทีว่า ตอนนี้ท่อมีความลาดเอียงรวมอยู่ที่กี่เปอร์เซ็นต์ โดยที่คุณไม่ต้องมานั่งกดเครื่องคิดเลขเองให้ปวดหัวครับ


บทสรุป
การใช้กล้อง Total Station คุม Slope ในงานระบบระบายน้ำ ช่วยลดความผิดพลาดเรื่องการจดบันทึกตัวเลขและการคำนวณมือของช่างไปได้เกือบทั้งหมด แถมยังทำให้งานเดินหน้าได้อย่างรวดเร็วเพราะเช็คได้ทั้งแนวและระดับพร้อมกัน ช่วยให้มั่นใจได้ว่าระบบน้ำจะไหลสโลปสวยงาม ไม่มีปัญหาน้ำขังให้ต้องมาขุดแก้หน้างานภายหลังแน่นอน