ปริซึม (Prism) ตัวสะท้อนสัญญาณเพื่อการวัดระยะทางและตำแหน่ง
ปริซึมสำรวจ (Surveying Prism) คืออุปกรณ์สะท้อนแสงความแม่นยำสูง ติดตั้งบนโพล (Prism Pole) หรือหมุดอ้างอิง ทำหน้าที่ "สะท้อนลำแสงอินฟราเรดหรือเลเซอร์" จากกล้อง Total Station กลับไปยังตัวกล้องเพื่อคำนวณ ระยะทางและตำแหน่งพิกัด (X, Y, Z)
1. หน้าที่หลักหน้างาน
- วัดระยะทางด้วยแสง (EDM) : คำนวณระยะทางจากเวลาที่แสงเดินทางไป-กลับระหว่างกล้องและปริซึม
- กำหนดจุดสะท้อนแม่นยำ (Retroreflection) : สะท้อนแสงกลับทิศทางเดิมเสมอไม่ว่าจะส่องเข้ามาในมุมใด ลดความคลาดเคลื่อนของการสะท้อน
- อ้างอิงพิกัด 3 มิติ (N, E, Z) : นำระยะทางประกอบกับมุมราบและมุมดิ่งเพื่อคำนวณพิกัดและค่าระดับความสูงของจุดนั้นทันที
2. ประเภทของปริซึมที่นิยมใช้
- Standard Prism (มาตรฐาน) : ขนาดใหญ่ สะท้อนได้ไกล (2–3 km) เหมาะสำหรับงานเก็บรายละเอียดและหมุดอ้างอิง (Control Point)
- Mini Prism (มินิปริซึม) : ขนาดเล็ก น้ำหนักเบา ปรับระดับใกล้พื้นได้ เหมาะกับงานก่อสร้างที่ต้องการความแม่นยำสูงหรือพื้นที่แคบ
- 360-Degree Prism : สะท้อนรอบทิศทาง นิยมใช้ร่วมกับกล้อง Robotic Total Station เพื่อให้กล้องหมุนติดตาม (Tracking) คนถือโพลได้อัตโนมัติ
2 ข้อควรระวังและ Error Prevention
- เช็คค่า Prism Constant (ค่าคงที่ปริซึม) : ปริซึมแต่ละรุ่นมีจุดศูนย์กลางสะท้อนแสงต่างกัน (เช่น 0 mm., -30 mm., -17.5mm. ต้องตั้งค่าในกล้องให้ตรงกับชนิดปริซึมเสมอ มิฉะนั้นระยะทางจะผิดพลาดสะสมทุกจุด
- คุมระดับลูกน้ำบนโพล (Pole Bubble) : ความแม่นยำขึ้นอยู่กับการตั้งโพลให้ตรงดิ่ง หากลูกน้ำไม่อยู่ตรงกลาง พิกัดราบจะคลาดเคลื่อนทันที
ปริซึมคือ "เป้ารับ-สะท้อนแสง" สำหรับเปลี่ยนสัญญาณแสงเป็นระยะทางและพิกัด โดยจำหลักสำคัญคือ "เลือกประเภทให้ถูก ตั้งค่า Constant ให้ตรง และคุมลูกน้ำโพลให้ดิ่ง"
