หลักการใช้ Turning Plate (Frog) รองไม้สต๊าฟในงานระดับละเอียด

Last updated: 19 พ.ย. 2569  |  5 จำนวนผู้เข้าชม  | 

รู้จักไม้สต๊าฟ: อุปกรณ์วัดระดับคู่ใจในงานสำรวจ

การเดินระดับระยะไกลทำไม่ได้ด้วยการตั้งกล้องครั้งเดียว ต้องตั้งกล้องหลายครั้งต่อเนื่องกัน และใช้หมุดเปลี่ยน (Turning Point) เป็นตัวส่งค่าระดับระหว่างแต่ละช่วง ไม้สต๊าฟที่หมุดเปลี่ยนจะถูกอ่านเป็นค่าเล็งหน้า (Foresight) จากการตั้งกล้องครั้งก่อน แล้วหมุนหน้าไม้กลับไปให้อ่านเป็นค่าเล็งหลัง (Backsight) จากการตั้งกล้องครั้งถัดไป

ช่วงเวลาระหว่างสองค่านี้ ผู้ถือไม้ต้องยืนรอให้ช่างกล้องย้ายกล้องและตั้งระดับใหม่ ซึ่งอาจนานหลายนาที ถ้าฐานใต้ไม้สต๊าฟทรุดลงในช่วงนี้ ค่าระดับที่ส่งต่อไปจะผิดทันที และผิดค้างไปทุกจุดหลังจากนั้น Turning Plate หรือที่ช่างเรียกว่า Frog ถูกออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหานี้โดยตรง

1. หมุดเปลี่ยนส่งความคลาดต่อไปทั้งแนว

ถ้าหมุดเปลี่ยนที่ i ทรุดลงเป็นระยะ s(i) ระหว่างการอ่านเล็งหน้ากับเล็งหลัง ค่าที่อ่านเล็งหลังจะมากขึ้นเท่ากับ s(i) และค่าระดับของทุกจุดหลังจากนั้นจะสูงเกินไปเท่ากับระยะที่ทรุด ความคลาดสะสมที่ปลายแนวจึงเป็น

e = Σ s(i)

ความคลาดชนิดนี้มีทิศทางเดียวกันเสมอ เพราะพื้นทรุดลงได้ทางเดียว จึงไม่หักล้างกันเอง เส้นทางที่มีหมุดเปลี่ยน 25 จุด ถ้าแต่ละจุดทรุดเฉลี่ยเพียง 0.2 มม. จะคลาดสะสมราว 5 มม. ซึ่งเกินเกณฑ์ของงานระดับละเอียดได้ง่าย ทั้งที่กล้องและการอ่านค่าไม่มีปัญหาเลย การเดินระดับไปกลับช่วยให้เห็นปัญหา แต่ไม่ได้ทำให้ความคลาดนี้หายไป

2. โครงสร้างและหลักการของ Turning Plate

Turning Plate เป็นแผ่นเหล็กหล่อรูปสามเหลี่ยมหรือวงกลม มีปลายแหลมสามขาด้านล่างสำหรับจิกพื้น และมีหัวโดมนูนอยู่กลางแผ่นด้านบน ไม้สต๊าฟจะวางบนจุดสูงสุดของหัวโดม ไม่ได้วางบนพื้นผิวแผ่นโดยตรง

หัวโดมคือส่วนที่สำคัญที่สุด เมื่อผู้ถือไม้หมุนหน้าไม้สต๊าฟจากทิศกล้องเดิมไปหากล้องตัวใหม่ จุดสัมผัสยังคงอยู่ที่ยอดโดมจุดเดิม ความสูงฐานไม้จึงไม่เปลี่ยน ต่างจากการวางไม้บนก้อนหินหรือพื้นเรียบ ซึ่งเมื่อหมุนไม้ ขอบฐานไม้อาจไปสัมผัสจุดใหม่ที่สูงหรือต่ำกว่าเดิมได้หลายมิลลิเมตร หัวโดมที่สึก บิ่น หรือมีสนิมเกาะเป็นหลุมก็ทำให้จุดสัมผัสไม่คงที่เช่นกัน จึงควรตรวจและเช็ดทำความสะอาดหัวโดมก่อนใช้งานทุกครั้ง

ฐานแผ่นที่กว้างยังช่วยกระจายน้ำหนัก แรงกดต่อพื้นคำนวณได้จาก p = F ÷ A เมื่อ F คือแรงกดจากไม้สต๊าฟและมือผู้ถือ และ A คือพื้นที่รับแรง ถ้าพื้นที่รับแรงเพิ่มขึ้นสิบเท่าเมื่อเทียบกับปลายไม้สต๊าฟ แรงกดต่อพื้นจะลดลงเหลือราวหนึ่งในสิบ โอกาสทรุดจึงลดลงมาก

3. ความดิ่งของไม้สต๊าฟบนหัวโดม

เมื่อไม้สต๊าฟวางบนจุดเดียว ไม้จะเอียงได้ง่ายกว่าวางบนพื้นราบ ความดิ่งจึงต้องคุมด้วยลูกน้ำฟองกลมบนไม้สต๊าฟทุกครั้ง ไม้ที่เอียงเป็นมุม θ จะให้ค่าที่อ่านมากเกินจริงประมาณ

Δ ≈ L × θ² ÷ 2

เมื่อ L คือค่าที่อ่านบนไม้ และ θ เป็นเรเดียน ที่ค่าอ่าน 3 ม. ถ้าไม้เอียง 1° ความคลาดจะราว 0.5 มม. ถ้าเอียง 2° จะเพิ่มเป็นราว 1.8 มม. ความคลาดนี้เพิ่มตามกำลังสองของมุมเอียง และทำให้ค่าที่อ่านมากเกินเสมอ จึงต้องตรวจลูกน้ำฟองกลมบนไม้ให้ตรงก่อนใช้งาน และให้ผู้ถือไม้ใช้ขาค้ำไม้สต๊าฟเมื่อต้องยืนรอนาน

4. เลือก Turning Plate หรือหมุดเหล็กตามพื้นที่

Turning Plate เหมาะกับดินแน่น ลูกรัง ไหล่ทาง และพื้นยางมะตอย ซึ่งปลายแหลมจิกได้และฐานแผ่นรับน้ำหนักได้ดี ส่วนดินอ่อน ดินถมใหม่ และพื้นที่ชุ่มน้ำ ควรใช้หมุดเหล็กตอก (Turning Pin) ยาวที่ตอกลงไปถึงชั้นดินแน่นแทน เพราะแผ่นจะค่อย ๆ จมไปพร้อมดินชั้นบน

บนพื้นคอนกรีตหรือหินแข็ง สามารถใช้จุดบนพื้นที่ทำเครื่องหมายไว้ได้ แต่ต้องเลือกจุดที่นูนเล็กน้อย เช่น หัวน็อตหรือหัวหมุดที่ฝังอยู่ เพื่อให้ไม้สัมผัสจุดเดียวเหมือนหัวโดม แนวทางงานระดับชั้นสูงของ FGCS ก็กำหนดให้ใช้หมุดเปลี่ยนที่มั่นคง เช่น Turning Pin หรือ Turning Plate แทนการวางไม้บนพื้นตามธรรมชาติ

5. ขั้นตอนใช้งานและข้อควรระวัง

วาง Turning Plate ที่ตำแหน่งหมุดเปลี่ยน เหยียบให้ปลายแหลมจมจนแผ่นแนบพื้นและไม่โยก จากนั้นวางไม้สต๊าฟบนยอดโดม ตั้งไม้ให้ดิ่งด้วยลูกน้ำฟองกลม แล้วให้ช่างกล้องอ่านเล็งหน้า ระหว่างที่ช่างกล้องย้ายกล้อง ผู้ถือไม้ต้องไม่ยกหรือย้ายแผ่นเลย ยกได้เพียงไม้สต๊าฟ และต้องวางกลับที่ยอดโดมจุดเดิม

เมื่ออ่านเล็งหลังจากการตั้งกล้องครั้งใหม่เสร็จแล้วจึงยกแผ่นไปใช้ต่อ ถ้ารู้สึกว่าแผ่นโยกหรือจมระหว่างรอ ให้แจ้งช่างกล้องทันที เพราะช่วงนั้นต้องย้อนกลับไปวัดใหม่จากหมุดที่มั่นคงล่าสุด

Tolerance/Spec: กล้องระดับอัตโนมัติจากผู้ผลิตหลักมีความแม่นยำราว 0.7–2.5 มม. ต่อกิโลเมตรเดินระดับไปกลับ กล้องในกลุ่มความแม่นยำสูงจะให้ผลตามสเปกได้ก็ต่อเมื่อหมุดเปลี่ยนมั่นคง ไม้สต๊าฟดิ่ง และระยะเล็งหลังกับเล็งหน้าใกล้เคียงกัน

★ สรุปและคำแนะนำเชิงเทคนิค

  • หมุดเปลี่ยนที่ทรุดทำให้คลาดสะสม e = Σ s(i) และไม่หักล้างกันเอง
  • หัวโดมของ Turning Plate ทำให้ความสูงฐานไม้คงที่เมื่อหมุนหน้าไม้สต๊าฟ
  • ฐานแผ่นกว้างลดแรงกดต่อพื้นตาม p = F ÷ A
  • คุมความดิ่งของไม้ เพราะไม้เอียงให้ค่าเกินจริง Δ ≈ L × θ² ÷ 2
  • ดินอ่อนให้ใช้หมุดเหล็กตอกยาว และห้ามยกแผ่นระหว่างอ่านเล็งหน้ากับเล็งหลัง

งานระดับละเอียดต้องใช้ทั้งกล้องที่แม่นและอุปกรณ์ประกอบที่เหมาะสม P1 Instrument มีจำหน่ายไม้สต๊าฟ ขาตั้งกล้องระดับ และอุปกรณ์เสริมสำหรับงานระดับ พร้อมให้คำแนะนำการเลือกอุปกรณ์ให้เข้ากับกล้องและลักษณะงาน ติดต่อได้ตามช่องทางด้านล่าง

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
◆ บริษัท พี นัมเบอร์วัน อินสตรูเม้นท์ จำกัด (สำนักงานใหญ่)
➤ Location: https://goo.gl/maps/von9G42Nmxz5pN9k6
⌂ 334/11 หมู่ 5 ต.แพรกษา อ.เมือง
จ.สมุทรปราการ 10280
⏰ เปิดบริการ จ.-ศ. 8.30-17.30 น.
⚙ บริการ: จำหน่าย · เช่า · ซ่อม · สอบเทียบ
☎ 02-181-6844
◎ LINE: @998-P1
✉ CO@pnumber.one
◉ https://www.p1instrument.co.th/
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

#ศูนย์รวมกล้องสำรวจราคาถูก #กล้องสำรวจมือสอง #กล้องTotalStation #กล้องระดับ #กล้องวัดมุม #บริการเช่ากล้องสำรวจ #ซ่อมกล้องสำรวจ #สอบเทียบกล้องสำรวจ #P1Instrument #พีนัมเบอร์วันอินสตรูเม้นท์ #หมุดเปลี่ยน #ไม้สต๊าฟ #งานระดับ #อุปกรณ์งานระดับ

เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว  และ  นโยบายคุกกี้