ค่า Scale Factor และการชดเชยระยะทางในพื้นที่สูงและกว้าง
ในการสำรวจขนาดใหญ่ ระยะทางที่วัดได้บนดินจริง (Ground Distance) จะไม่เท่ากับระยะทางบนแผนที่ระบบพิกัด UTM (Grid Distance) เนื่องจากความโค้งของโลกและระดับความสูงพื้นที่ จึงต้องใช้ Scale Factor ในการปรับแก้ระยะทางให้ถูกต้อง
1. ค่า Factor หลัก 3 ตัว
- Grid Scale Factor (k): ค่าปรับแก้จากการแปลงผิวโลกโค้งลงบนระนาบแผนที่ UTM
Central Meridian (กลางโซน) : k = 0.9996
ขอบโซน : k > 1.0000
- Elevation Factor (Ef) : ค่าปรับทอนระยะทางจากความสูงภูมิประเทศลงสู่ระดับน้ำทะเลปานกลาง (MSL) ยิ่งพื้นที่สูง ระยะบน MSL จะยิ่งสั้นกว่าบนดินจริง
- Combined Scale Factor (CSF): ค่าผลคูณรวมสำหรับใช้ปรับแก้ขั้นสุดท้าย
CSF = k x Ef
2. สูตรการแปลงระยะทาง
- ดินจริง แผนที่ (Ground to Grid):
Grid Distance} = Ground Distance x CSF- แผนที่ ดินจริง (Grid to Ground):
3. ผลกระทบในพื้นที่สูงหรือกว้างมาก
- พื้นที่สูง : หากไม่นำค่าความสูง (Ef) มาคำนวณ ระยะที่วัดส่องกล้องจริงบนดินจะไม่ตรงกับระยะในแบบแปลน
- พื้นที่กว้าง/งานแนวยาว : งานถนน รถไฟ หรือสายส่งไฟฟ้า ค่า k จะเปลี่ยนตลอดเส้นทาง หากไม่ปรับตามตำแหน่งจริง จะเกิดความคลาดเคลื่อนสะสมที่ปลายทาง
2 ข้อควรระวังและ Error Prevention
- ระบุประเภทระยะบนแบบแปลนให้ชัด : งานอาคารทั่วไปนิยมใช้ระยะ Ground (1:1) แต่งานโครงสร้างพื้นฐานยาวๆ มักอิงพิกัด Grid UTM ต้องเช็กให้ชัวร์ก่อนนำไปวางผัง
- ห้ามใช้ CSF ค่าเดียวครอบคลุมทั้งโครงการสูง-ต่ำ : พื้นที่ที่มีความสูงต่างกันมากๆ ควรคำนวณ CSF แยกตามบล็อกความสูงเพื่อป้องกันความคลาดเคลื่อนสะสม
"Ground คือระยะบนดิน, Grid คือระยะบนแผนที่ แปลงไป-กลับต้องคูณหรือหารด้วย Combined Scale Factor (CSF = k x Ef)
